Son zamanlarda gündemde olan baht dönüşü, Euripides için pek geçerli olmasada Medea da bir baht dönüşü olsaydı bu hangi karaktere ait olurdu soruları baş kahramanı işaret ediyor. Gündemde olan bu cevaba karşı olarak açıklama yapma zorunluluğunda hissediyorum kendimi. Çünkü düşüncemin doğruluğunu birkaç Dramaturg ile konuşarak güçlendirdim. Öyleki Sofokles’ den sonra gelen Euripides Aristoteles’ in açıkladığı tragedyanın ideal ayrıntılarına uymamış fakat zaman zaman oyunlarında durumları gözönünde bulundurmuştur.Kadınların da varlığını, özgürlüklerini anlatmaya çalışan bir yazar sizce hatayı kadının yapmasını ve sonucunda zarar görmesini isteyebilir mi? İşte ilk aklıma takılan soru buydu. Çünkü baht dönüşünün Medea tarafından yaşandığı söylenmekte. İlk olarak bu düşünce; ortaya atılan bu tezi kırmakta. Dahasına geçmeden önce baht dönüşünü Aristoteles’in Poetika eserinden tanımlayalım. “ Baht Dönüşü ( Peripetie ) ; eylemlerin düşünülenin tam tersine dönmesidir. “ diyor Aristoteles. Medea ne düşünmüştüde bir eylem onun isteklerine ters düşmüştü? Eylemi gerçekleştiren ve olaylar beklediğinin tersine dönen kimdi? Argonutlar efsanesinden yola çıkarak başlamak gerekir. Medea İason ile karşılaşır ve ona aşık olur. Onun bu aşkı İason’un Altın Yapağı almasına yardımcı olur. Medea onu ölümcül bir yoldan kurtarmıştır. Yolda ise bu aşka kardeşini öldüren Medea herşeyi göze almıştır. İason ise tüm olanları bire bir yaşamıştır. Efsanenin son halkasını oluşturan Medea oyunu Kreon’ un kızıyla evlenmek isteyen İason’ un evlilik hazırlıklarıyla başlar. Burada karar veren (eylem) bir adamı görüyoruz. Bu durumda Medea bu durumu kaldıramaz ( Haklı olarak. ) Sofoklesin oyununda olduğu gibi Kreon bir karar verirken, Antigone ölümü göze alarak kardeşini gömmeye karar verir. Burada İason bir karar verir, Medea çocuklarını öldürmeyi göze alarak bu evliliğe engel olmak ister. Antigone gerçekleştirir kardeşini gömme eylemini ve sonunda ölür. Buna paralel olarak Kreon’ un oğlu, Antigone’ nin nişanlısı Haimon da ölür. Bu sefer Kreon verdiği karardan dolayı kendi soyunu sürdürecek oğlunu kaybeder. İason da verdiği evlilik kararıyla hem yeni eşini hemde çocuklarını kaybeder. Soy tamamen yok olur. Antigone istediklerini yaptı ve öldü. Medea istediklerini yaptı – İason’ a acı çektirdi ve karşılığında çocuklarını kaybetti- birinde Kreon beklemedikleriyle karşılaştı, tanıma göre olaylar tersine döndü, İason da beklemedikleriyle karşılaştı. Şimdi burada Medea’ nın oyun halkasında karar veripde olayların tersine döndüğü nokta hangisi? Böyle birşey tabiki yok. Buda baht dönüşünün olay kahramanına değil İason’ a ait olduğunu görüyoruz.

Saygılarımla...

Ali POYRAZ